דער אַרטיקל וואָלט אויך געקאָנט האָבן דעם טיטל: „די עוואַנגעליע לויט משהן‟. אין עטלעכע טעג אַרום וועלן די קאַטאָליקער פֿון דער גאַנצער וועלט פּראַווען „ניטל‟ — די חגא, וואָס איז פֿאַרבונדן מיט ישוס געבוירן ווערן. די דאַטעס פֿון זײַן קומען אויף דער וועלט און זײַן אומקום אויפֿן צלם זענען גוט באַוווּסט. דאָך, וועגן זײַנע יונגע יאָרן ביז זײַן ווערן בן־שלשים ושלוש זענען פֿאַראַן בלויז היפּאָטעזן. איך מיין:

1 . ישו האָט אין די יונגע יאָרן מיט זײַן מאַמען געוואַנדערט איבער די לענדער פֿון דער דעמאָלטיקער אייראָפּע. זיי האָבן געקענט נאָר לשון־קודש. לעבנדיק צווישן די אייראָפּעיִשע פֿעלקער, האָבן זיי געמוזט אַרײַנמישן אין זייער שפּראַך פֿרעמדע ווערטער. אַזוי האָט זיך אָנגעהויבן שאַפֿן די ייִדישע שפּראַך.

ישו איז געווען ביז גאָר אַ טאַלאַנטירטער מענטש, באַזונדערס, צו שפּראַכן. צום ווערן 33 יאָר האָט ער שוין גערעדט זייער אַ פֿײַנעם ייִדיש, מע קאָן זאָגן, געקענט מאַמע־לשון אויפֿן „ייִוואָ‟ ניוואָ. ווען ער מיט זײַן מאַמען האָבן זיך צוריקגעקערט אין דעמאָלטיקן ישׂראל, האָבן זיי צווישן זיך גערעדט בלויז ייִדיש. ישו האָט אָרגאַניזירט אַ גרופּע פֿון 12 תּלמידים, וועלכע ער האָט געלערנט די תּורה פֿון ייִדיש. ער האָט דערקלערט זײַנע תּלמידים, אַז מיט דער מאַמען זײַנער רעדט ער מאַמע־לשון און מיטן ט אַ ט ן — לשון־קודש. אין די ישׂראלדיקע שולן, אויף די טרעפֿונגען מיטן פֿאָלק פֿלעג ער פּריידיקן זײַן נײַע לערע אויף דער נײַער שפּראַך, און די תּלמידים האָבן איבערגעזעצט פֿאַרן עולם די רייד. ער האָט געהיילט פֿאַרשיידענע קרענק אויך, רעדנדיק ייִדיש.

2 . צווישן זײַנע תּלמידים איז געווען איינער אַ טעמפּער צו שפּראַכן. ער האָט נאָר געקענט העברעיִש. דערהערנדיק עמעצן רעדן אויף אַ פֿרעמדער שפּראַך, האָט ער זיך ממש „אָנגעצונדן‟, מיינענדיק, אַז מע רעדט וועגן אים, אַז מע לאַכט אים אויס. פֿלעג ער אַ שרײַ טאָן מיט כּעס: „רק העברעיִש!‟ געהייסן האָט ער יהודה איש קריות… איין מאָל האָט ישו מיט זײַנע תּלמידים דורכגעפֿירט אַ געהיימע אָוונט־זיצונג, אַ געהיימע וועטשערע, הייסט עס. גערעדט האָט מען צווישן זיך, פֿאַרשטייט זיך, ייִדיש. יהודה האָט שפּעטער וועגן דער וועטשערע צוגעטראָגן צו דער רעליגיעזער מאַכט. און ווײַל יהודה האָט כּמעט גאָרניט פֿאַרשטאַנען וועגן וואָס ס’האָט זיך גערעדט אויף דער געהיימער וועטשערע, האָט ער אָנגעשעפּטשעט, אַז ישו מיט זײַנע מענטשן פּלאַנירן אַ פֿאַרשוועכונג; אַז זיי רעדן אויף עפּעס אַ זשאַרגאָן־שפּראַך, און אַלץ מערער און מערער מענטשן נעמען זיך לערנען ישוס לשון.

3 . די פּרושים, די כּהנים האָבן זיך ניט דערשראָקן פֿאַר ישוס נײַער לערע, זיי זענען געווען זיכער אין דער פֿעסטקייט פֿון דער תּורה און פֿון דער גאַנצער ייִדישער אמונה. אָבער זיי האָבן זיך דערשראָקן פֿאַר ישוס נײַער שפּראַך, אויף וועלכער אַלץ מער און מער מענטשן, עמך, האָבן אָנגעהויבן רעדן. האָבן זיי צוגעטראָגן דעם רוימישן פּראָקוראַטאָר פּילאַטוס, אַז ישו פּלאַנירט אַ רעוואָלוציע קעגן דער ישׂראלדיקער מאַכט… ווײַטער ווייסט איר שוין אַליין. נאָר מיר דאַרפֿן זאָגן, אַז פֿאַקטיש האָט מען ישון פֿון נצרת געקרייצט פֿאַר זײַן רעדן ייִדיש, פֿאַר זײַן ווילן, אַז דאָס ישׂראלדיקע פֿאָלק זאָל זיך לערנען די נײַע ייִדישע שפּראַך! דאַנקען גאָט, אין 20סטן יאָרהונדערט וואָלט אַזוינס נישט געקאָנט פֿאָרקומען — ציוויליזאַציע בלײַבט ציוויליזאַציע!

דאָס איז מײַן אייגענע השערה, וועגן ישוס לעבן. ווײַטער אַ ביסל היסטאָריע און ליטעראַטור, וואָס וועט אפֿשר העכער באַרעכטיקן דאָס געזאָגטע. די ערשטע איבערזעצונג אויף ייִדיש פֿונעם „ברית חדשה‟ (נײַער טעסטאַמענט) האָט געמאַכט אַ פּוילישער ייִד ב. סאָלאָמאָן, אַרויסגעגעבן אין לאָנדאָן אין 1821; אין 1878-1872, אויך אין לאָנדאָן, איז אַרויס אַן איבערזעצונג פֿון „ברית חדשה‟, געמאַכט פֿון עטלעכע גאַליציאַנער ייִדן, און אין 1901 אַן אַדאָפּטירטע איבערזעצונג פֿאַר די ייִדן פֿון בעסאַראַביע און ליטע. אין 20סטן יאָרהונדערט זענען אַרויס עטלעכע נײַע איבערזעצונגען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן. די לעצטע איז געמאַכט געוואָרן פֿון ד״ר הענרי איינשפּרוך, אין 1959, און אַרויס אין באַלטימאָר.

מע דאַרף דערמאָנען דעם באַוווּסטן קעשענעווער רבֿ יוסף ראַבינאָוויטשן, וואָס האָט זיך געטויפֿט און געעפֿנט אין דער בעסאַראַבער שטאָט אוריִעוו אַ ייִדישן קלויסטער. סוף 19טן יאָרהונדערט איז ער געווען אין פּאַלעסטינע און שפּעטער דערציילט, אַז ער האָט געהאַט אַ זעונג; ער האָט געזען ישו, און יענער האָט אים געזאָגט אויף ייִדיש, אַז אַלע צרות בײַ די ייִדן נעמען זיך דערפֿון, וואָס זיי האָבן ניט אָנערקענט ישו פֿאַר משיחן. יוסף ראַבינאָוויטש האָט אין זײַן ייִדישן קלויסטער די גאָטסדינסט געפֿירט אויף ייִדיש.

 

Read more: http://yiddish.forward.com/articles/174943/the-gospel-according-to-moses/#ixzz2ns4JZCtT

1 COMENTARIO

Deja tu Comentario

A excepción de tu nombre y tu correo electrónico tus datos personales no serán visibles y son opcionales, pero nos ayudan a conocer mejor a nuestro público lector

A fin de garantizar un intercambio de opiniones respetuoso e interesante, DiarioJudio.com se reserva el derecho a eliminar todos aquellos comentarios que puedan ser considerados difamatorios, vejatorios, insultantes, injuriantes o contrarios a las leyes a estas condiciones. Los comentarios no reflejan la opinión de DiarioJudio.com, sino la de los internautas, y son ellos los únicos responsables de las opiniones vertidas. No se admitirán comentarios con contenido racista, sexista, homófobo, discriminatorio por identidad de género o que insulten a las personas por su nacionalidad, sexo, religión, edad o cualquier tipo de discapacidad física o mental.
Artículo anteriorSelección 2020 del departamento de edición: Los 100 mejores segmentos de video de Irán del portal MEMRI TV
Artículo siguiente25 de diciembre de 1925: Fallece Esther Kaminska la Madre del Teatro en Yiddish
Noticias, Reportajes, Cobertura de Eventos por nuestro staff editorial, así como artículos recibidos por la redacción para ser republicados en este medio.